plaatsen
rotterdam
schiedams

Schiedams
Mijn grootvader sprak een speciale versie Schiedams: een geheimtaal. Terug naar eind 19de eeuw.

Rotterdam loopt nu naadloos over in Schiedam: volledig tegenelkaar aangebouwde steden. In mijn grootouders jeugd was de Schiedamseweg de verbinding en lagen er nog weilanden waar nu het Wittedorp is gebouwd. De Rotterdamse en de Schiedamse jongens zochten elkaar wel eens op en midden op deze dijk kwam het dan tot een veldslag. Dan kon je een klap met een klomp oplopen.
Grote werkgevers waren de gasindustrie, kaarsemakerij, jeneverstokerij en glasblazerij.
De Schiedamse arbeiders hadden een eigen taal ontwikkeld om vrij met elkaar te kunnen praten zonder dat de mensen met de witte boorden de gesprekken konden volgen. Het Schiedams. Mijn grootvader sprak het net zo vloeiend als het Nederlands. Hij heeft het wel eens met me geoefend en ik heb nog een briefje van hem bewaard met een stukje tekst in die taal.


schiedams

Ielev naj.
Ebknad roov ouj fijvgit sukies rooh ne je gijrk re nohdred etgur. Koo nijf tad ijj uisrekkazsej beh egdruuts. Re awner re lew leev budebnel ijb, raam tad si tien gre. Ed lovneged reek ebret. Tot sniez ne oed ej tseb po ed loosch roov nee ioom partrop. 'K saw ijlb ej oemred eens et niez, ne un luijel gon snee.
Egtoerg nad ne tot kijk. Oam ne oap najnos.

Vertaald:
Lieve jan,
bedank voor jou vijftig kusies hoor en je krijg er honderd terug. Ook fijn dat jij mij suikerzakjes heb gestuurd. Er waren er wel veel dubbelen bij, maar dat is niet erg. De volgende keer beter. Tot ziens en doe je best op de school en zorgt voor een mooi rapport. 'K was blij je moeder eens te zien, en nu jullie nog eens.
Gegroet dan en tot kijk. Oma en opa Jans(s)on.


Het principe is eenvoudig: alle lettergrepen worden omgedraaid. De klanken (klinkercombinaties) blijven het zelfde. "Lieve jan" wordt "Ielev naj". 'tIs even oefenen en je hebt een taal die alleen ingewijden kunnen volgen.
Grappig vind ik de dialectwoorden die uit het vocabulaire kwamen van m'n grootvader en dialect bleven in het Schiedams: zoals "kussies" die "suk(s)ies" worden. Logisch dat er in deze arbeiderstaal veel van dergelijke verbasteringen voorkwamen; desondanks bleef het goed te volgen.
Ik heb overigens nooit iemand anders gehoord over dit Schiedams. Ik ben benieuwd of er nog mensen zijn die weten van het bestaan van dit Schiedams.